AN NIDA'  
,   
 

 

 


Khutbah Iedul Adha 1428 H

 Khuthbah Iedul Adha
 Pangorbanan Lan Patuladan

Khutbah Iedul Adha

 

1. Hikmah Ibadah Qurban

2. Patuladan Lan Pangorbanan

3. Khutbah Tsaniyah

Khutbah Tsaniyah

Liiedil Adhha

Khutbah Iedul Adha

1

 

Hikmah Ibadah Qurban

* * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Kaum Muslimin Muslimat, Rahimakumullah.

Mangga kita sesarengan ngunjukaken puji syukur saha pengalembana wonten ngarsa dalem Allah Taala, inggih awit saking kanugerahan lan kanikmatan langkung langkung yuswa panjang ingkang kaparingaken dateng kita sedaya sahingga enjang menika kita kaparingan saget menangi malih dinten riyadin Idul Adhha punika kanti kebak kabingahan lan kebahagiaan. Panyuwun kita mugi katampia sedaya amal ibadah kita wonten ngarsa dalem Allah Subhanahu wa Taala. Amiin.

Ugi mboten kesupen mangga kita samiya tansah netepi taqwa dateng Allah, kanti taqwa ingkang sakestu sarana tansah nindakaken sedaya perintah lan dawuh dawuhipun, saha nilar lan nebihi sedaya cegah lan awisanipun , wonten ing swasana kados menapa kemawon, kapan mawon, lan wonten ing pundi kemawon, nuju suka utawi berduka, kawontenan sulit utawi gampil, ing kawontenan sepen utawi rame , tansah netepana taqwa lan thaat dateng Allah supados kita tansah pikantuk rahmat lan kanugerahan, kebahagyaan gesang saking ngarsa Dalem Allah Taala, bade kabika keberkahan saking sedaya arah kalebet saking bumi lan langit, Allah mila sampun dawuh :

"Sekirane penduduk negara iku pada iman lan taqwa, yekti mesti wae tak bukak barakah sangka langit lan bumi.

(Q.S. al-A'rof: 86).

Kaum Muslimin Muslimat, Rahimakumullah.

Wonten tigang prastawa penting ingkang dumados ing wulan Dzil Hijjah punika,

1. Tanggal 9 Dzul Hijjah kala wingi wukuf Arofah Inti pokok ipun ibadah hajji. Sahingga wulan punika dipun wastani Dzul Hijjah wulan Hjji, jalaran ibadah punika katindakaken wonten ing wulan menika kawiwitan ing dinten Arofah punika. Ibadah haji ingkang sakmenika nembe nedeng nedengipun katindakaken dening jutaan umat Islam ing tanah suci Makkah ingkang dumugi saking pundi pundi negari kaum muslimin muslimat, jaler estri, enem sepuh, ageng alit, wonten ingkang mlampah suku, wonten ingkang nitih kendaraan, wonten ingkang nyabrang seganten lan wonten ingkang miber ngambah nggegana, wonten ingkang bidal sak keluarganipun lan wonten ingkang badan sepata, lan nilaraken keluarganipun, sarana rekaos lan awrat saget dumugi ing tanah suci Makkah, wusananipun sedaya makempal manunggal dados setunggal ing bumi suci Makkah, tanpa mbentenaken ras lan warnining pakulitan, suku bangsa tuwin basa, pejabat utawi rakyat. Sedayanipun sami drajadipun wonten ngarsanipun Allah, minangka kawula, sedaya kedah angrasuk busana sarwa seta. Sedaya sami siaga nuhoni timbalan dalem Allah Taala. Punika sedaya mertandani, bilih sedaya manungsa anggadahi hak ingkang sami, sedaya minangka kawula, pundi ingkang langkung taqwa punika ingkang langkung mulya menggahipun Allah.

2. Shalat Ied ingkang kita tindakaken punika, mboten namung kita nanging atusan yuta ummat Ummat Islam ing lumahing bumi punika sami kempal wonten ing masjid masjid, alun alun, lapangan lan papan papan sanes, sedaya lenggah sami rendah, berdiri sama tinggi, sedaya metelaken sirahipun wonten ing bumi sujud wonten ngarsa dalem Allah. Sedaya ngraos alit lan apes wonten ngarsanipun Allah ingkang Maha Agung.

Shalat Ied punika ngrupekaken ikrar bersama kagem ngegungaken lan ngluhuraken Asma dalem Allah. Sedaya anggadahi tekat ngumawula namung dateng Allah kanti ngajeng ajeng karidlan lan maghfirah ipun Allah Taala.

3. Prastawa ingkang kaping tiga inggih punika anggenipun dipun syariataken ibadah Qurban.

Ibadah qurban punika minangka sarana taqorrub nyaketaken diri dateng Allah, minangka bukti kethaatan dateng Allah, kanti nglilakaken sak perangan hak milik kita, banda kita ingkang arupi hewan ternak menda utawi lembu lajeng kasembelih minangka qurban. Kita kedah yakin bilih ingkang bade katur dateng ngarsanipun Allah sanes daging menapa dene rahipun khewan qurban, ananging kethaatan, keikhlasan, ketaqwaan dateng Allah ingkang bade kunjuk dateng ngarsanipun Allah. Kados dawuh Al Quran :

Ora pisan pisan bakal tumeka ing ngarsane Allah daging daginge unta lan getihe, ananging taqwanira kang bakal nggayuh karidlane Allah (QS. Al Hajj : 37).

Babar pindah daging lan rahipun qurban mboten bade kunjuk dateng ngarsanipun Allah, ananging amalan taqwanipun ingkang bade dumugi wonten ngayunan dalem Allah, dene dagingipun qurban manfaatipun wangsul dateng sesami minangka amal sosial.

Sahingga gamblang bilih syariat qurban punika anggadahi manfaat ganda, saking arah kalih, hablun minallah minangka kumawula kita, nuhoni dawuhipun Allah kanti ikhlas. Dene hablum minannas ipun minangka amal sosial.

Saking arah sanes, qurban estunipun bade ngengetaken manungsa supados giat mbangun ekonomi ingkang sahe saha ndidik semangat pribadi lan jiwa ingkang sosial lan tanggap dateng urusan kemasyarakatan. Sedayanipun tentu katindakaken kerana Allah lan namung murih dateng karidlanipun.

Saking segi sanesipun berqurban punika kinarya sarana mediasi nggalang dateng kemanunggalan umat, saha sarana nyaketaken antawis tiyang ingkang sugih, lebih luwih, lan ingkang miskin sarwa kekirangan, sahingga mboten wonten garis pemisah antawis kekalihipun. Menawi estu estu saget nggadahi fungsi mekaten qurban menika, tentu gesangipun manungsa tansah tenang lan ayem tentrem. Tiyang tiyang miskin mboten nate rumaos kesia sia lan ina, malah rumaos dipun tresnani lan dipun welasi, sahingga mboten cemas ngadepi pagesangan punika. Mekaten ugi ingkang sugih mboten nate kuatos dipun drengkeni lan dipun mengsahi dening tiyang miskin. Sahingga ugi mboten nate wonten raos nindes lan nganiaya dateng fakir miskin, malah raos tresna lan welas ingkang tansah tuwuh ing manahipun.

Mekaten ugi sesambetan antawis pemerintah lan ingkang dipun perintah, antawis pendatang lan penduduk asli, sedaya tansah gesang berdampingan kanti sae mboten nate tuwuh kecemburuan, raos iri lan drengki. Kados ingkang kagambaraken dening Allah ing dawuhipun :

Tumrape wong wong fekir kang pada hijrah kang di usir sangka desane lan bandane, mung kerana murih kanugerahan lan karidlan sangka Allah, lan wong wong kuwi tansah mitulungi agamane Allah lan utusane. Ya wong wong kang kaya mengkono kuwi wong kang pada bener. (QS. Al Hasyr : 8).

Kaum Muslimin Muslimat, Rahimakumullah.

Mekaten antawisipun hikmah anggenipun dipun syariataken ibadah qurban, minangka ibadah raos kumawula dateng ngarsanipun Allah, lan ugi minangka amal ingkang berfungsi sosial ingkang sanget dipun raosaken manfaatipun dening para manungsa. Menawi syariat punika saget kaleksanaaken kanti sae, tentu sedaya ummat Islam bade ngraosaken lan nekseni keagunganipun syariat agami punika. Bilih syariat agami kita punika tansah mbekta dateng keseimbangan antawis perkawis kalih hablun minallah lan hablun minannas, antawis duniawi lan ukhrawi, mekaten ugi sanget ngormati dateng akal, njagi katenangan jiwa lan jasmani, sahingga bade sampurna kebahagyaanipun manungsa, sae akal, jiwa menapa dene raga jasmaninipun. Mugi mugi Allah maringaken bukti saking kebenaran syariat agaminipun, kanti maringaken hikmah saking ibadah qurban punika. Sahingga para kawulanipun ngraosaken berkah lan faedah ingkang katah ing dinten riyaya qurban punika. Saya gumbregah nindaaken thaat ibadah dateng ngarsanipun Allah Taala, lan ugi ibadah sosial remen tetulung lan welas asih dateng sesami, kangge nggayuh kabekjaning dunya lan akhirat.

Kaum Muslimin Muslimat, Rahimakumullah

Kita nindakaken ibadah qurban ugi kerana nderek tindak dalem Bapa kita Nabi Ibrahim Alaihis salam. Dawuhipun Allah ing Al Quran :

..nderereka sira marang agamane Ibrahim kang lurus, lan Ibrahim iku dudu golongane wong kang pada anyekuthokake (QS.An Nhl :123)

Panjenenganipun nampi ujian ingkang sanget awrat saking ngarsanipun Allah, nanging sedaya ujian kala wau tinampi kanti sabar wusananipun Allah ngangkat derajatipun Nabi Ibrahim jalaran mila lulus ujian. Tumrap kita nampi pacoben saking Allah kanti mushibah ingkang katah, kados pundi kita nyikapi, menawi saget nampi kanti sabar lan ridlo ugi ngalap hikmah, sahingga imanipun saya tambah, saya mempeng ngibadah, Insya Allah kta bade kaparingan drajat ingkang langkung luhur menggahipun Allah. Kawontenan kita bade langkung sae, manah langkung tentrem, Insya Allah kawontenan pagesangan kita bade manggih karaharjan lan kemakmuran.

Allah sampun paring pangandika janjekaken dateng kita:

Sing sapa wongeamal shalih nindak ake kebecikan, lanang utawa wadon, ing mangka wong iku beriman, mesti wae wong iku tak paringi panguripan kang makmur. (QS. An-Nahl: 97)

Akhiripun mangga kita sami nyuwun dateng ngarsa Dalem Allah, mugi-mugi kita saget ngunduh buah lan hikmahipun Idul Adha ingkang ngajak dateng kita anggadahi semangat pangurbanan kanti raos keikhlasan supados tansah tumanem konjem wonten ing sak lebetipun manah kita sedaya, sahingga kita saget nggayuh kawilujengan, katentreman lan kanugrahan saha kebahagiaan, wusananipun manggih kabekjan lan pikantuk karidlan saking ngarsa dalem Allah swt. Amiin ya Robbal 'alamiin.

* *

* *

* *

*

 

Khutbah Iedul Adha

2

 

Patuladan Lan Pangorbanan

x۳* x ۳* x۳* * * * * * * * * * * * * * * *

 

Para sederek Kaum Muslimin Muslimat, Rahimakumullah.

Minangka purwakaning atur mangga kita sesarengan ngunjukaken syukur dateng ngarsa dalem Allah, awit peparing kanugrahan lan nikmat ingkang tanpa kawical wical, langkung langkung rahmat kawilujengan lan yuswa panjang dateng kita sedaya , sahingga enjang punika kita tasih saget menangi malih dinten riyaya Iedul Adha, lan saget makempal ing masjid punika kanti tanpa manggih rubeda satunggal punapa.

Saklajengipun keparenga kula ngajak dateng awak kula piyambak lan panjenengan sedaya, mangga tansah sami netepi taqwa lan ajrih dateng Allah ing sakdengah kawontenan, sami ugi wonten ing kawontenan bingah utawi sisah, longgar jembar utawi rupeg, kawontenan rame utawi sepi, terang terangan utawi sesideman, kanthi tansah nindakaken perintah lan nebihi sedaya cegah lan awisanipun Allah, supados kita tansah pinaringan kabegjan dunya ngantos akhirat saking ngarsa dalem Allah Subhanahu wa Taala , Kados dawuhipun Allah :

"Temenan Allah iku tansah anyertani wong kang pada taqwa lan wong wong kang pada agawe becik . (QS. An Nahl :128).

 

Para sederek Kaum Muslimin Muslimat, Rahimakumullah

Wonten ing dinten punika tanggal 10 Dzulhijjah, sedaya jamaah haji sami kempal ing bumi Mina, kempal jutaan kaum muslimin muslimat, jaler estri, enem sepuh, ageng alit, saking pundi-pundi nagari, wonten ingkang mlampah suku, wonten ingkang nitih kendaraan, wonten ingkang nyabrang seganten lan wonten ingkang miber ngambah nggegana, wonten ingkang bidal sak keluarganipun lan wonten ingkang badan sepata, lan nilaraken keluarganipun, sarana rekaos lan awrat saget dumugi ing tanah suci Makkah, wusananipun sedaya makempal manunggal dados setunggal ing bumi suci Makkah, tanpa mbentenaken ras lan warnining pakulitan, suku bangsa tuwin basa, pejabat utawi rakyat. Sedayanipun sami drajadipun wonten ngarsanipun Allah, minangka kawula, sedaya kedah angrasuk busana sarwa seta. Sedaya sami siaga nuhoni timbalan dalem Allah Taala. Punika sedaya mertandani, bilih sedaya manungsa anggadahi hak ingkang sami, sedaya minangka kawula, pundi ingkang langkung taqwa punika ingkang langkung mulya menggahipun Allah Taala.

 

Mekaten ugi kita sedaya ing enjang punika, sami bidalan nilaraken dalem papan dunung kita, sami kempal ing papan punika, semanten katahipun, kanti mboten sarana dipun kerahaken, mboten dipun ongkosi, lan mboten wonten seja kerana pados kauntungan dunya. Namung semata-mata nuhoni timbalan saha murih ridlanipun Allah Taala. Minangka nglahiraken tanda syukur kita, atas nikmat kanugerahan saha rahmat peparingipun Allah dateng kita sedaya. Jalaran Allah sampun paring dawuh dateng kita :

* *

*

Temen sejatine Ingsun Allah wis paring marang sira, nikmat kebecikan kang akeh, mula sira nindakna shalat kerana Pangeranira, lan sira nyembeliha qurban, saktemene wong kang gething ing sira iku wong kang cures.

(Al Kautsar 1-3)

 

Nikmat kanugerahannipun Allah dateng kita punika mila katah sanget, tentu kita mboten bade sanggup ngetang nikmat peparing wau, mila sampun sak mestinipun kita Syukur dumateng Allah kanti nindakaken dawuh lan perintahipun, kados nindakaken shalat lan ngleksanaaken ibadah korban, kados ingkang kacon-tokaken dening Bapa kita Nabiyullah Ibrahim Alaihis salam.

Pangorbanan ageng saking Nabiyullah Ibrahim Alaihis salam kados ingkang kasebat ing Al-Quran, punika mboten namung sekedar minangka sejarah lan carios kemawon, ananging dados dasar syariat ibadah korban, saha tulada tumrap kita sedaya. Nalika panjenenganipun pinaringan pacoben dening Allah, supados nyembelih putranipun inggih Nabi Ismail Alaihis salam, dawuh kasebat katampi kanti sabar lan ridla, saha katindakaken kanthi ikhlas murih karidlan saking ngarsa dalem Allah.

 

Maasyiral Muslimin wal Muslimat rahimakumullah,

Mangga lajeng sak wetawis kita gatosaken menggah ingkang putra, pun Nabi Ismail Alaihis salam, Panjenenganipun ngrupekaken patuladan ingkang kedah dipun damel kiblat dening para putra remaja lan pemuda. Panjenenganipun satunggaling putra ingkang sholih lan bektos dateng tiyang sepuh. Kanti sabar lan ridla nampi qadla ipun Allah, sahingga ikhlas lila legawa berqurban nyembadani dawuhipun ingkang rama, sinaosa kedah nyawa ingkang namung setunggal setunggalipun ingkang kedah dipun qurbanaken. Nabi Ismail tanpa suwala, kanti tawakkal lan tatag manahipun matur dateng ingkang rama:

 

Duh Kanjeng Rama, sumangga kawula aturi enggal nindakaken menapa ingkang kadawuhaken dumateng Rama, Insya Allah Rama bade manggihaken kawula kalebet golonganipun tiyang tiyang ingkang sami sabar

(Ash Shaffat 102)

 

Inggih wujudipun putra ingkang setya tuhu mbangun miturut dateng tiyang sepuh, ikhlas lan ridla labuh labet dateng agami, nadyan kedah ngorbanaken jiwa, ngaten punika, ingkang kawastanan putra ingkang sholih, ingkang dados kekudanganipun saben saben tiyang sepuh. Putra ingkang mekaten kedah kadamel tulada tumrap para putra remaja lan pemuda, minangka putra lan generasi ingkang sholih lan sholihat.

 

 

Maasyiral Muslimin wal Muslimat rahimakumullah,

Mbok bilih inggih namung kanti pangorbanan ingkang ageng, kabahagyianing gesang punika bade saget dipun gayuh, kasebat ing setunggaling dawuh:

 

Sengara kagayuh kamulyan, kejaba kanti ngliwati sengsaraning pangurbanan

 

Ananging pangorbanan punika kedah kanti linandesan keyakinan iman lan itikad ingkang kiyat, jalaran pangorbanan ingkang tanpa kadasaraken dateng keimanan tentu namung bade siya-siya muspra tanpa tanja. Gusti Allah sampun paring dawuh :

 

Dudu banda banda lan anak anak ira kabeh kang bisa nyaketake sira marang Ingsun senajan sithik wae, kejaba wong kang iman lan ngamal sholih, iya wong wong kang kaya mengkono iku kang bakal merkoleh piwale skang tikel-matikel, sebab olehe pada ngamal wong wong mahu, lan wong-wong mahu bakal sentosa ing panggonan kang luhur (As Saba 37).

 

Maasyiral Muslimin wal Muslimat rahimakumullah,

Wusananipun kanti riyaya ing dinten punika, mangga kita sageta mendet itibar lan tulada saking keluarga Nabi Ibrahim Alaihis salam.

Panjenenganipun Bapa Ibrahim minangka jejering tiyang sepuh, ingkang wicaksana lan wibawa, ugi taat lan patuh, kanti ikhlas lan ridla mundi dawuhipun Allah, sinaosa kedah ngorbanaken putra. Nabi Ibrahim setya dateng garwa, lan tresna dateng putra, tabah lan tawakkal nampi kasunyatan pacobenipun Allah.

Ismail minangka putra ingkang sholih, thaat ngestokaken dawuhipun Allah Pangeranipun, bektos lan mbangun miturut dateng tiyang sepuh. Menawi kita sedaya, Bapak, Ibu lan putra saget ngalap piwucal lan tulada dateng keluarga Nabi Ibrahim punika, Insya Allah kita sedaya ugi bade kaparingan rahmat lan maghfirah saking ngarsa dalem Allah Subhanahu wa Taala.

Mugi mugi Allah tansah midanget lan ngijabahi dunga panyuwun kita, andadosaken keluarga ingkang sakinah manggih kabegjan dunya ngantos akhirat. Amin.

* * *

*

 

3

 

Khutbah Tsaniyah

Liiedil Adhha

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

* * *