:

 

: [1]

 

1.

2. [2]

3. [3]

4.

5.

6.

7.

8. [4]

9. [5]

10.

 

 

11.

....

( )

: ...

( )

( )

( )

*

*

*

 

 

:

 

1.[6]

2.[7]

3.

4. [8]

5. [9]

6.[10]

7.

8.

9.

10.

11.

 

 

12. [11]

13.

14.

15. [12]

16. [13]

17.[14]

:

: .

:

: Ͽ

:

:

:

:

:

:

( )

( )

( )

:

:

:

...

:

:

 

 

:

 

: , . : , , , , ,

 

:

Musnad Ilaih dipun marifat aken sarono arupi dlomir puniko keranten maqom ipun kalam, yakni Maqom Idlmar. Kados ingkang sampun katerangaken wonten ing Ilmu Nahwu.

 

Keterangan: Maqom Idlmar puniko wonten tigo:

1.        Maqom Takallum Dlomir ipun dipun sebat Dlomir Mutakallim, keranten Madlul alaih ipun[15]puniko, mutakallim piyambak.

2.        Maqom Khitob Dlomir ipun dipun sebat Dlomir Mukhotob,, keranten Madlul alaih ipun puniko, tiyang ingkan dipun ajak omong dening mutakallim

3.        Maqom Ghoibah Dlomir ipun dipun sebat Dlomir Ghoib,, keranten Madlul alaih ipun puniko, sanes mutakallim lan sanes tiyang ingkang dipun ajak omong dening mutakallim

Tanbih : Madlul alaih ipun dlomir ghoib puniko kedah katutur ngajeng. Selajeng dipun sebat Marji. Dene rumiyin ipun Marji puniko wonten tigo:

1.        Lafdhiy. Sami ugi Haqiqiy utawi Taqdiriy

2.        Manawiy, sewakdal dlomir kerumiyinan lafadh ingkang tedah dating marji utawi wonten qorinah ingkang nedahaken

3.        Hukmiy. Sewakdal boten wonten dalil ing nedah aken marji . Nanging ngerumiyinaken dlomir keranten Nuktah, yakni Tafshil badal ijmaal.

Dene dlomir ingkang marji ipun Mutaqoddim Hukmiy puniko wonten enem:

1.        Dlomir syaen

2.        Dlomir ingkang dados majruur ipun Rubba

3.        Dlomir marfu ipun Nima/Bi`sa ingkang ruju dtg tamyize

4.        Dlomir ingkang dados mamul ipun amil awwal saking Tanaazu

5.        Dlomir ingkang dados mubdal min-hu-nipun mufassir

6.        Dlomir ingkang dados Mubtadak ingkang khobare rupi isim ingkang dosdos mufassire

 

Miturut hukum ashl madlul alaih ipun Dlomir Mukhotob puniko kedah Muayyan : Ͽ. Ugi wonten ingkang boten Muayyan sak perlu nyumerambahi sedoyo mukhothob ala sabiilil badal :

:

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

 

:

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

:

 

 

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

 

 

 

:

 

Musnad Ilaih dipun marifat aken mawi Al Tarif puniko keranten Murojjiht ingkang sampun malum wonten ing Ilmu Nahwu. Namung keranten umum ipun ahli Nahwu sami boten nutur werninipun Istighroq, milo wonten ing ngeriki masalah kasebat bade katerangaken. Yakni, bilih Istighroq puniko wonten werni kalih. Pertama Istighroq Haqiqiy. Kaping kalih Istighroq Urfiy

TANBIH

 

 

[36]

 

 

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

Istighroq fil mufrod ingkang rupi nakiroh fi siyaaqin nafyi. sanes arupi muarrof bil laam - puniko langkung syumul tinimbang fil jamI wat Tatsniyah[54]. Dene . Menawi arupi muarrof bil laam, Istighrooq fil mufrod boten saget langkung syumul tinimbang Istighrooq fil jami. Keranten jama muarrof bil laam lil-Istighrooq puniko ugi ngenani siji-sijine mano, keranten lam kasebat saget batalaken dateng mano jama

:

[55]

[56]

[57]

[58]
[59]

[60]

[61]

[62]

 

 

:

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

:

:

:

: *

.

.

:

:

:

{ }

-                                  .

-                                 

-                                 

-                                 

 

{ [73] }

. [74] [75]

1.                                                       [76]

2.                                                       [77]

3.                                                       [78]

4.                                                       [79]

 

:

 

:

[80]

Ý.         [81]

ȝ.       [82]

[83]

[84]

 

[85]

[86]

[87]

Tanbiih:

-          Perbedaan Tanshish vs Taukid: Menawi Tanshish puniko ingkang dipun itibari puniko mano asal, lan menawi Taukid puniko namung anggen ipun nguwataken.

-          Tanshish vs Kasyf: Tanshish nerangaken ihtimal ipun maushuf lan menawi Kasyf namung nerangaken manane maushuf.

-          Tanshish vs Takhshish: Tanshish nerangaken ihtimal ingkang wonten ing lafadh lan ngicali ihtimal sanesipun. Menawi Takhshsish nerangaken setunggaling afrod lan ngicali afrod liyane

 

:

[88]

[89]

 

: [90]

 

 

[91] [92]

 

:

 

 

-

 

:

 

 

 

 

[93]

[94]

 

.

[95]

[96]

[97]

. [98]

.

 

 

 

 

 

:

 

 

( )

.

.

.

:

[99]

- [100]

[101] ( )

. [102]

[103]

.

 

 

 



[1] . . :

1.        ,

2.        .

[2] .

[3] .

[4] .

[5] .

[6] .

[7] .

[8] .

[9] .

[10] .

[11] .

[12] .

[13] .

[14] .

[15]. Mano ingkang dipun tedahaken dening dlomir

[16] .

[17] .

[18] .

[19] . . :

1.        . :

2.        . :

3.        . :

4.        . :

5.        . : : ǿ

[20] .

[21] .

[22] .

[23] .

[24] .

[25] .

[26] .

[27] . .

:

1.        :

- . :

- . :

2.        .

[28] .

[29] . : . : . : .

[30] .

[31] .

[32] . . : . . :

[33] . . : . :

[34] .

[35] .

 

[36] Al ingkang kangge ngisyarohi istighroqil arod.

[37] Al ingkang kangge ngisuarohi hakikat ipun madkhul

[38] Al ingkang kangge ngisyarohi perkawis ingkang malum

 

Tanbih:

Dalalah ipun Al lil-Ahdi puniko sami kaliyan dalalah ipun alam syakhosh. Yakni, tedah dateng mano ingkang muayyan. Benten ipun, menawi alam syakhosh kanti alamiyyah ipun. Lan menawi Al lil-Ahdi mawi qorinah Al

[39] Al ingkang madkhul ipun sampun malim sebab sampun katutur wonten ing ngajeng. Sami ugi shorih. Kados lafadh utawi kinayah. Kados lafadh wonten ing dawuh ingkang dumawah wonten ing sak sampun ipun dawuh . Lan

[40] Al ingkang madkhul ipun sampun malum sebab nyoto utawi hadlir wonten ing ngajeng ipun mukhotob. :

 

Tanbih: Termasuk Al lil-Ahdil Khudluriy, inggih puniko Al ingkang manggen wonten ing lafadh , musyar ilaih ipun isim isyaroh, lan ingkang manggen wonten ing sifat ipun munada Ayyun

[41] Al ingkang madkhul ipun sampun malum tumerap mukhotob . Nanging boten keranten sampun kasebat ngajeng lan boten sebab nyoto lan hadlir wonten ing ngajengipun mukhotob

[42] Al ingkang kangge ngisyarohi dateng haqiqat -mafhum ipun musamma- tanpo milang-milang dateng badli utawi kulliy nipun afrod

 

Tanbih:

1.Dalalah ipun Al lil-Haqiqot puniko sami kaliyan dalalh ipun alam jinis ingdalem anggen ipun sami-sami tedah dateng haqiqot tanpo milang-milang afrod ipun. Benten ipun, menawi alam jinis kanti alamiyyah ipun. Menawi Al lilHaqiqot kanti qorinah Al

2.Termasuk Al lil-Haqiqot, inggih puniko Al ingkang manjing dateng muarrof :

[43] Keranten pinanggih ipun taayyunul fardil muayyan puniko teng jawi manah

[44] :

[45] Al lilahdil khorijiy shorihiy puniko menggah ahli Nahwu dipun sebat Al lil-Ahdidz-dzikri shorihan

[46] :

 

Tanbih:

Menggah maaaniyyun Al lil-Haqiqot ingkang nomer kalih meniko dipun sebat Al lil ahdidz-dzihniy

[47] Al lilahdil khorijiy kina-iy puniko menggah ahli Nahwu dipun sebat Al lil-Ahdidz-dzikri kinayatan

[48] Al ingkang kangge ngisyarohi dating haqiqot kanti milang-milang afrode :

 

Tanbih:

1.        Al lil-Haqiqot ingkang nomer 3 puniko dipun sebat Al lil-Istighroq

2.        Dalalah ipun Al lil Istighroq sami kaliyan isim nakiroh ingkang musawwar bi-Kullin

[49] Al ingkang mahud ipun boten dipun tutur wonten ing ngaje

ng. Nanging sampun malum menggah mukhotob

[50] : .

[51] Sewakdal ingkang dipun kajengaken kanti madkhul ipun Al puniko sedoyo afrod ipun haqiqat kanti milang-milang ashlul wdlI-ne. sami ugi lughot. : utawi syara : utawi urf -

[52] Al lilahdil khorijiy al-Ilmiy ingkang mahud ipun boten hadlir -Al meniko, menggah ahli Nahwu dipun sebat Al lil-Ahdidz-dzihniy-

[53] Al lilahdil khorijiy al-Ilmiy ingkang mahud ipun hadlir : puniko menggah ahli Nahwu dipun sebat Al lil-Ahdil Khudluriy

[54] . Sami ugi istighroq kolo wahu ngangge perabot tarif utawi boten kados istighroq wonten ing nakiroh ingkang wonten ing pawengkone nafiy, keranten, isim mufrod puniko saged ngenani saben setunggal-setunggale mano, sehinggo menawi Istighroq kolo wahu dipun kait aken kaliyan hokum, mongko hokum kasebat lajeng ngenani saben-saben satuan ipun mano. Benten kaliyan Istighroq wonten ing isim Tatsniyyah lan Jama, mano ingkang saget dipun kenani kalih-kalih utawi tigo-tigo. Boten juz ipun mano.

Al-Hasil :

Menawi kito ngucap ; ; , mongko ingkang dipun nafiy aken puniko siji-sijine musamma. Sami ugi ijen utawi dados juz ipun tatsniyyah utawi jama . Milo saking meniko contoh kasebat selajeng boten saget dipun Istidroki Bal huruf ngathof, selajeng mungel . Benten kaliyan, , mongko ingkang dipun nafiy aken puniko haqiqot ipun Rojul kanti Itibar wujud ipun haqiqot kasebat wonten ing dzat kalih-kalih utawi tigo-tigo, sehinggo saget ugi haqiqot kolo wahu pinanggih wonten ing Fardin waahidin. Milo lajeng sah dipun istidroki, mungel

[55] .

[56] .

[57] .

[58] .

[59] .

[60] . : :

[61] .

[62] . : . :

:.

[63] .

[64] .

[65] .

[66] .

[67] .

[68] .

[69] .

[70] .

[71] . . . . :

[72] .

[73] . : 72 :

[74] .

[75] .

[76] . .

[77] . .

[78] . ...

[79] . * *

[80] . :

[81] .

[82] .

[83] .

[84] . .

[85] . ( )

[86] .

[87] . . : . .

[88] .

[89] .

[90] .

[91] ..

[92] . . :

*

[93] . : , . . . . .

[94] . ( ) .

[95] . .

[96] .

[97] .

[98] .

[99] .

[100] .

[101] . .

[102] .

[103] . . : ...